2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, eğitim tarafında hem işverenin kayıt yükünü hem de çalışanın hangi eğitimleri ne zaman alacağını daha görünür hale getiriyor. Avukatım gibi bir hukuk asistanı burada özellikle metni hızlı anlamak, yükümlülük listesini çıkarmak ve uygulamaya dönük soruları netleştirmek için işe yarıyor.
Neden önemli?
Yeni metin, 2013 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırıyor ve eski eğitimleri tamamen çöpe atmıyor. Aksine, daha önce verilmiş eğitimlerin hangi şartlarda geçerli sayılacağını ve belgelendirilemeyen kayıtların ne kadar sürede tamamlanması gerektiğini açıkça yazıyor. Bu, “eski eğitimler boşa mı gitti?” sorusunun sahadaki en kritik kısmı.
1. İşe başlama eğitimi artık daha net okunuyor
Yönetmelik, çalışan fiilen işe başlamadan önce işe başlama eğitimi almasını zorunlu tutuyor. Bu eğitim:
- çalışanın yapacağı işi,
- kullanacağı ekipmanı,
- çalışma ortamındaki riskleri,
- işyerine özgü tedbirleri
içermeli ve uygulamalı, yüz yüze verilmelidir. Ayrıca her çalışan için en az iki saat düzenlenmesi gerektiği açıkça belirtiliyor. İşe girişte “genel bir sunum yaptık, yeter” yaklaşımı bu metin karşısında daha zayıf kalıyor.
2. Temel eğitimde uzaktan model mümkün, ama her konu için değil
Metnin en pratik başlıklarından biri uzaktan eğitim kısmı. Temel eğitimin bazı başlıkları uzaktan veya hibrit verilebiliyor; ancak dördüncü konu başlığı bakımından tehlike sınıfına göre farklı rejim var:
- Az tehlikeli işyerlerinde uzaktan, yüz yüze veya hibrit model mümkün.
- Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde ilgili bölümün yüz yüze verilmesi gerekiyor.
Üstelik işverenin kullandığı uzaktan eğitim sistemi; giriş-çıkış kayıtlarını, tamamlama oranlarını ve ölçme-değerlendirme sonuçlarını saklayabilecek nitelikte olmalı. Yani salt video linki göndermek güvenli bir çözüm gibi görünmüyor.
3. Süreler ve tekrar periyotları daha somut
Yönetmelik temel eğitim için asgari süreleri tehlike sınıfına göre ayırıyor:
- az tehlikeli işyerlerinde en az 8 ders saati,
- tehlikeli işyerlerinde en az 12 ders saati,
- çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 ders saati.
Tekrar eğitimi periyotları da ayrıca yazılmış durumda:
- çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir kez,
- tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir kez,
- az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir kez.
Bu yapı, çalışan açısından “benim eğitimim ne zaman yenilenmeli?” sorusunu; işveren açısından da takvimleme ve ispat yükünü daha yönetilebilir hale getiriyor.
4. Ölçme, değerlendirme ve belge tarafı küçümsenmemeli
Metin yalnızca eğitimin verilmesini değil, ölçülmesini de arıyor. Sınavlarda yüz üzerinden en az 60 puan alınması gerektiği, başarısız olanların ek deneme hakları olduğu ve gerekirse eğitimi yeniden alacağı düzenlenmiş. Belgelendirme tarafında da katılım tutanakları, sınav kayıtları ve elektronik imza uyumlu arşivleme dikkat çekiyor.
Özellikle geçici maddede yer alan şu nokta pratikte önemli: Önceden verilmiş ama belgelendirilememiş eğitimler, yönetmeliğin yayımından itibaren bir ay içinde belgelendirilebilecek. İnsan kaynakları ve iş güvenliği ekipleri için bu doğrudan aksiyon maddesi.
Avukatım ile bu değişikliği daha hızlı nasıl analiz edebilirsiniz?
Bu tip mevzuat değişikliklerinde Avukatım’ı şu üç iş için kullanmak mantıklı:
- Yönetmelik metnini yükleyip işveren ve çalışan bakımından ayrı yükümlülük listesi çıkarmak.
- Kendi sektörünüzü ve tehlike sınıfınızı belirterek hangi eğitimin uzaktan verilebileceğini sorgulamak.
- Eski eğitim kayıtlarının geçerliliği ve eksik belgelendirmenin riskleri için ilk değerlendirme soruları üretmek.
Son not
Bu yazı bir ön okuma rehberidir; somut uyuşmazlıkta sektör, tehlike sınıfı, işyeri organizasyonu ve mevcut kayıt düzeni sonucu değiştirebilir. Ama metnin ilk bakışta verdiği mesaj net: eğitim artık sadece yapılmış olmakla değil, doğru yöntemle verilmiş ve ispatlanabilir şekilde kaydedilmiş olmakla değer taşıyor.
Kaynaklar
- Resmî Gazete (02.04.2026): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260402-2.htm
- İstanbul Barosu ana sayfa: https://www.istanbulbarosu.org.tr/