Faiz talebi, ticari alacak davalarında çoğu zaman “hızlı kazanma” değil; doğru başlangıç tarihini ve doğru hesabı kurma işidir. Temerrüt (borçlunun ödeme borcunu zamanında ifa etmemesi nedeniyle borçlunun kusurlu sayıldığı an) doğru kurulmuyorsa, hesabın tamamı itiraz yer. Bu yazı, dava/icra dosyasına geçmeden önce elinizdeki belgelerle faiz kısmını sağlamlaştırmak için pratik bir kontrol listesi.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda faiz türü ve başlangıç tarihi, taraf ilişkisine ve dosyadaki belgelere göre değişebilir.
1) Önce “faizin hangi döneme” işleyeceğini kesinleştirin
Faiz hesabının omurgası tek cümledir:
- Temerrüt tarihinden itibaren hangi faiz türü işlemeli?
Bunun için önce iki tarihi ayırın:
- Muacceliyet (ödemenin vadesi): Fatura vadesi / ödeme planı / teslim-tesellüm tarihi + sözleşmede kararlaştırılan süre
- Temerrüt: Borçlunun ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediği ve bundan sonra borçlunun kusurlu sayılmaya başladığı tarih
Kontrol edin:
- Sözleşmede/ek protokolde “ödeme vadesi” ve “teslim sonrası süre” net mi?
- Sipariş, kabul, teslim, hizmet ifası gibi olayların tarihleri dosyada somut mu?
2) Temerrüdü “dayanak belge” ile kurun
Temerrüt çoğu dosyada şu dayanaklarla kuruluyor:
- İhtarname / noter ihtarı
- E-posta bildirimi (sözleşme bunu kabul ediyorsa veya gönderildiği ispatlanabiliyorsa)
- Ticari defter kayıtları / mutabakat yazışmaları
- Sözleşmede temerrüt şartı (ör. belirli süre geçince otomatik temerrüt)
Kontrol listesi:
- İhtar/iletişim belgesinde konu, alacak kalemi ve tutar açık mı?
- Borçlu taraf doğru unvan/adres ile mi hedeflenmiş?
- Tebliğ/ulaşma tarihi dosyada nasıl ispat ediliyor?
3) “Temerrüt tarihi” için tipik delik bırakmayın
Faiz hesabında savunmanın en sık yaptığı hamle: “temerrüt yok / geç doğdu.” Buna karşı, dosyanızda şu boşlukları bırakmayın:
- İhtarın hangi alacağı kapsadığı belirsiz mi?
- Aynı ihtarda hem farklı kalemler (ana para, KDV, gecikme bedeli vb.) var ama hangisine faiz isteniyor ayrılmamış mı?
- İhtar tarihini biliyor olsanız bile tebliğ/ulaşma tarihini netleştirmemiş misiniz?
Pratik öneri:
- Dava/icra dilekçesine koyacağınız faiz tablosu için tek bir “temerrüt tarihi” seçin ve bunun nedenini 2-3 satır delille bağlayın.
4) Faiz türünü (ve talep biçimini) dosyada doğru tanımlayın
Temerrüt üzerinden faiz talep edilecekse, faiz türü (ör. yasal faiz / ticari faiz / sözleşmesel faiz) istem kısmında ve hesap tablosunda tutarlı olmalı.
Kontrol edin:
- Talep ettiğiniz faiz türüyle hesap ettiğiniz faiz türü aynı mı?
- Sözleşmede “gecikme faizi / temerrüt faizi / faiz oranı” gibi bir hüküm var mı? Varsa metin dosyada alıntılanmış mı?
- Faiz başlangıç tarihi ile “ana para” kalemi aynı fatura/işlem setinden mi türetiliyor?
5) Ana para kalemini (ve varsa KDV/stopaj ayrımını) netleştirin
Faiz hesabında en çok tartışılan yer sadece tarih değildir; matrah da itiraz alır.
Kontrol listesi:
- Faize esas aldığınız tutar gerçekten “ödenmeyen” tutar mı? (fatura toplamı mı, mahsup edilmiş tutarlar sonrası kalan mı?)
- KDV dahil mi hariç mi? Bu konuda sözleşme ve faturalandırma uyumlu mu?
- Mahsup/ödeme kısmi yapıldıysa hangi tutarlar hangi tarihlerle mahsup edildi?
Pratik:
- Her fatura için “tutar – vade – ifa/tahsil edilme durumu” şeklinde kısa bir liste hazırlamak, hesap tablosu hatasını dramatik biçimde azaltır.
6) İtiraza karşı “hesap dokümanını” hazır tutun
Sadece faiz tablosu yetmeyebilir. Savunma tarafı hesap metoduna saldırır.
Dosyanıza eklemeyi düşünün:
- Faiz başlangıç kararınızın dayanağı olan yazışma/tebligat
- Faturalar ve/veya sözleşme maddesi
- Hesap yöntemini açıklayan kısa not (ör. “temerrüt tarihi: …, faiz türü: …, her fatura için ayrı hesap …”)
7) Hızlı çıktı: 60 saniyelik “faiz dosya kontrolü”
Son bir tur yapın:
- Muacceliyet/vade tarihi net mi?
- Temerrüt tarihi tek ve gerekçeli mi?
- Dayanak belge (ihtar/tebliğ/ulaşma ispatı) var mı?
- Faiz türü istemle hesapta aynı mı?
- Ana para matrahı doğru mu (kısmi ödeme/mahsup-KDV ayrımı dahil)?
- Aynı alacağa ilişkin kalemler karışmış mı?
Avukatım ile bu hazırlığı nasıl hızlandırabilirsiniz?
Avukatım burada “belge yığını”nı hızlıca düzenlemede işe yarar:
- “Her fatura için vade ve olay tarihlerini çıkar.”
- “İhtar/tebligat kayıtlarının tarihlerini kronolojiye çevir.”
- “Faiz hesap tablosu için kullanılacak ana para kalemlerini özetle.”
Son not
Faiz talebi, çoğu dosyada “ince hesap” gibi görünür; ama pratikte mesele daha çok kurgu (temerrüt başlangıcı) ve tutarlılık (istem-hesap-matrah). Dosyanızda bu üçünü net kurarsanız, faiz kısmı itirazda daha az hedef olur.